جادووێ شێعرْ پێشینیان :: هه‌ڵگه‌ردانن له ئلهام شیرزادی، فواد موزه‌فه‌ری

جادووێ شێعرْ پێشینیان 1

زیا مووه‌حد

هه‌ڵگه‌ردان: ئلهام شیرزادی، فواد موزه‌فه‌ری

دکتر ضیاء موحد

دکتر ضیاء موحد

وه‌گه‌رد ده‌س‌پێ‌كردنْ ڕووژگارْ نوو، هونه‌‌ره‌گانیش تۊشْ گۆڕان هاتن. ئی گۆڕانه له ئشتیایگ زووگوزه‌ر نه‌هه‌ڵسیایو. بنچینه‌یلْ پیتۆڵی و كوومه‌ڵایه‌تی خوه‌ی داشت. ئامانجْ مْ وه ئی وتاره باس له‌باره‌ێ ئی بنچینه‌یله‌سه. ته‌نیا وه‌نیازْ ته‌وه‌رْ باس وه به‌شێگ له نشانه‌یلْ ئی گۆڕانه وه‌ناو ژانرْ شێعر ئاماژه‌كه‌م.

 شاعره‌یل، به‌ره‌به‌ره چوارچووه‌یلْ كۆنه‌ێ قه‌‌سیده و خه‌زه‌ڵ و مه‌سنه‌وی وهتد هیشتنه‌لا. له وه‌زن و كێشه‌یلْ عه‌روزیش كه‌م‌كه‌م هه‌ڵگه‌ردیانه‌و. باسْ مْ تۊنستن یا نتۊنستنْ هۆنینه‌وه‌ێ شێعروه‌ناو ئی چوارچووه‌یل و وه‌زنه‌یله نیه. شاعر ئمروژ ته‌نانه‌ت خوازین و كووشانیگ وه ئی ڕه‌وته نه‌یرد. ئه‌ڵبه‌ت گۆڕانْ ڕواڵه‌ت، پاوه‌پای گۆڕان وه‌ناو لایه‌یلْ قوڵتریش بیه. سه‌ده‌یلْ زاڵ‌بۊنْ فه‌لسه‌فه‌ێ «ئه‌فلاتۊنی» و «نوو‌ئه‌فلاتۊنی» كْ شێعر له هه‌رێمْ به‌رته‌سكْ ئه‌نواع و كوللیات گیر دایو، جێ خوه‌ی دا زاڵ‌بۊنْ تاك و نووڕینْ تاكه‌كه‌سی. شێعر ڕووژ وه ڕووژ فره‌تر وه‌ره‌ولاێ ئیماژه‌یلْ قابلْ ده‌سره‌س وهه‌ست‌كریای كیشریا. زووانْ ئستعاری پێشین، كلیشه‌یلْ ڕه‌نگْ‌ڕۊچی-ْ خوه‌ی نالا و ده‌س‌كرد وه په‌یاكردنْ ئستعاره‌یلْ جیاواز.

 ئمڕووژ دی ڕووژگارْ شێعر وه شێوه‌ێ شاعره‌یلْ گه‌وراێ پێشین وه‌تن گوزه‌ریاس. وه‌ڵام چشتیگ كْ بیه‌سه هۆێ تێڕامان و سیفاكردنْ ڕه‌خنه‌گر‌ه‌یلْ ئه‌ده‌بی یه‌سه كْ: چۊنه هێمان وه شێعرْ شاعره‌یلْ پێشین له‌زه‌ت‌به‌یم!؟ یه پرسیاریگه ‌كْ منیش كوشامه له ناو ئی وتاره وه‌ڵامیگ ئه‌ڕای په‌یدا‌‌‌‌‌بكه‌م.

ڕه‌نگینی، حه‌قیقه‌ت یا ڕاسی؟

یه‌كیگ وه به‌ناوترین ڕه‌سته‌یلْ ناو شێعرْ ئنگلیسی ڕه‌سته‌ێ فره ساده‌ێ ژێره:

»Beauty is truth, truth is beauty «

ئی ڕه‌سته به‌شیگه وه دوو دێرْ دومایینْ شێعریگ وه «جان كیتس»2 (1821-1795) –شاعرگه‌ورای سه‌ده‌ێ نووزده‌همْ بریتانیا- جان كیتس له شێعریگ وه ناو:« ode on a, Grecian urn» «هونراوه‌یگ له باوْ خاكسه‌ردانْ یونانی» وه دومای ڕازانه و پێ‌هه‌لوتنْ نه‌خشه‌یلی كْ وه بان ئی خاكسه‌ردانه كیشانه –جورْ ئه‌و نه‌خشه‌یله كْ هونه‌رمه‌نده‌یلْ خوه‌مان وه بان قه‌ڵه‌مدانه‌یل كیشیان- شێعرْ خوه‌ی وه‌ێ شێوه تممام‌كه‌ید:

»Beauty is truth, truth is beauty ,that`s all

Ye know on earth, and all ye need to know«

ئی دوو دێره، یا دروستر بۊشیم دێرْ یه‌كم، بیه‌سه مه‌یدانْ ئیده‌یلْ ڕه‌خنه‌گره‌یل. ئه‌ڕای نمونه «سێڕ ئاڕتور كوئیلر كۆچ»3 (1944-1864) -ئه‌دیبْ هه‌ڵكه‌فتێ بریتانیایی- وتیه:

«یه قسه‌ێ سه‌ربه‌سیایگه و له لای كه‌سی  كْ ژیان فێری‌كردۊد واقعیه‌ته‌یل بۊند، قسه‌یگه كْ وه نائاگایی هه‌ڵساس. ئه‌ڵبه‌ت ئه‌ڕاێ شاعریگ ئه‌قه‌ره جووان توه‌نیم چاوپووشی بكه‌یم»- شایانْ باسه كْ جان كیتس وه 26ساڵان له دنیا چی-

«تی.ئس.ئلیوت» 4 یش وه‌تیه:

«وه ئیده‌ێ مْ ئی ڕه‌سته بێ‌ماناس»

وه‌ڵام «ڕابڕت بریچ» 5 (1930-1844) – ڕه‌خنه‌گر و شاعرْ بریتانیایی كْ ناوبانگْ مه‌لكولشوعه‌رایش داشتیه-  وه‌ێ باوه‌ره بیه كْ هه‌رئی دوو دێره گشت لاوازیه‌یلْ شێعر قه‌ره‌وی‌كردیه.

باین بزانیم ماجرا چه‌س!؟ وه ئیده‌ێ من دژواری بنه‌ڕه‌تی ئه‌ڕای ئیمه، مانای وشه‌ێ «Truth»ه. دژواریگ كْ تا ڕاده‌یی له ‌زووان ئنگلیسیش هه‌س. «Truth» هه‌م وه «ڕاسی» ئه‌ڵگه‌ردان‌بوود هه‌م  وه «حه‌قیقه‌ت»، بێ ئه‌وه كْ جیاوازیگ به‌ینْ ئی دوگله بنرێد. جاوه‌یجوور توه‌نیم دێرْ به‌رباس وه دوو شێوه هه‌ڵگه‌ردنیم:

«ڕه‌نگینی ڕاسیه، ڕاسی ڕه‌نگینیه»

یا

«ڕه‌نگینی حه‌قیقه‌ته، حه‌قیقه‌ت ڕه‌نگینیه»

زوورمْ خوێنه‌ره‌ێل، هه‌ڵگه‌ردانْ دووه‌م وه‌خاسترزانن وه هه‌ر ئی خاڵه بووده هۆێ یه‌كْ ڕووێ نادیار و دژ‌به‌رْ وته‌ێ كیتس وه گشتی نادیار‌بمیند. وه‌ڵام ئه‌و چشته كْ ڕه‌خنه‌گره‌یل وادار وه باسه‌یلْ درێژ له باره‌ێ ئی دێره كردیه، هه‌ر ئی پوشیاێ‌بینْ ماناێ «truth»ه‌سه. خاڵْ بنه‌ڕه‌تی یه‌سه كْ «ڕاسی» وه كاربردْ زاڵ و وه‌تایوه‌ت فه‌لسه‌فی و مه‌نتقی خوه‌ی له ناو زووان ئنگلیسی ئاوه‌ڵناوْ جومله‌س. چشتی كْ توه‌ند ڕاس بوود یا دروو، جومله‌س. ئه‌مما حه‌قیقه‌ت پرسیارێگه له‌باره‌ێ «بۊن»، له باره‌ێ بۊنْ چشتی كْ هه‌س. خوه‌ر یه‌ی حه‌قیقه‌ته. هه‌ر ئه‌وجوور كْ تابلوێ شێوه‌كاری یا په‌یكه‌ره بۊنه‌وه‌ریگ حه‌قیقیه. نیه‌ود بپرسیم «خوه‌ر ڕاسه یا دروو؟» نیه‌ود وه په‌یكه‌ره‌یگ ئاماژه بكه‌یم و بپرسیم: «ئایا یه ڕاسه؟» یه پرسیاریگ بێ‌ماناس. په‌یكه‌ره بۊن دری، حه‌قیقیه. وه‌ێ قسه‌ ڕه‌سته‌ێ «ڕه‌نگینی ڕاسه و ڕاسی ره‌نگینه» ڕه‌سته‌یگه كْ وه وته‌ێ ئلیوت بێ‌ماناس. چون ڕه‌نگینیش به‌شیگ وه حه‌قیقه‌‌ته. ڕه‌نگینی بۊن دری. لان‌ْكه‌م ئه‌ڕاێ ئه‌و كه‌سه كْ وه په‌یكه‌ره‌ێ «داوودْ» «میكل ئانژ» ئاماژه‌كه‌ید و وه‌ڕه‌نگینی‌زاند. ڕه‌نگینی چشتیگه كْ هه‌س و له‌ناو ئه‌و په‌یكه‌ره وه‌چوارچوو‌دراتیه. هه‌ر وه‌ێ بۆنه قسه‌كردن وه ڕاس و دروو-ْ ڕه‌نگینی قسه‌ێ بێ‌مانایگه، مه‌گه‌ر یه كْ مه‌به‌ست له ڕاسی، بۊنْ ڕه‌نگینی؛ و مه‌به‌ست له دروو، نه‌بۊنْ ڕه‌نگینی وه‌ناو كارْ هونه‌ری بوود. ئالێوا ڕاس و دروو وه ماناێ وتراوه‌یی و مه‌جازی خوه‌یان وه‌كارچینه. یه كْ ئلیوت وه یه‌یشه نواتر چیه‌ و ئی دێرْ به‌رباسه وه نوڕگه‌ی گرامریش نادروس‌زانستیه، هاتێ وه هۆی یه بوود كْ ئلیوت «truth» وه ماناێ ڕاسی گردۊد، كْ وه‌ناو ئی دێره بیه‌سه ئاوه‌ڵناو ئه‌ڕاێ ڕه‌نگینی كْ خوه‌ی ئاوه‌ڵناوه. ئه‌ڵبه‌ت توه‌نیم بۊشیم شێعر، هونه‌ریگ كه‌ڵامیه كْ گوزاره‌یلْ خه‌وه‌ریش وه‌ناچار تیه‌ده‌ناوی. جاوه‌یجوور نه وه‌پاێ ڕه‌نگینی، به‌ڵكم وه بایه‌خ‌دان وه به‌شْ كه‌ڵامی-ْ شێعر توه‌نیم وه‌بان ڕاس یا دروو بین‌یشی قسه‌بكه‌یم. وه‌ڵام ڕه‌خنه‌گره‌یلی جور «ڕیچاردز» 6 –كْ گومانْ ڕاس و دروو بینْ جومله‌یلْ شێعری وه نادوروس‌زانن-، ئی قسه‌ی كیتسه وه شێوه‌ی: «ڕه‌نگینی ڕاس و ڕاسی ڕه‌نگینیه » ئه‌ڕایان بێ‌ماناس. وه یه دیسان دوپات‌كردنْ قسه‌ێ ئلیوته.

ئه‌مما ئه‌گه‌ر «truth» وه «حه‌قیقه‌ت» ئه‌ڵگه‌ردنیم، دێر دی بێ‌مانا نیه. یه هه‌ر ئه‌و خاڵه‌سه كْ وه‌ناو ئی وتاره توام شیه‌وبكه‌م. ئه‌گه‌ر جومڵه‌ی كیتس وه ماناێ «ڕه‌نگینی حه‌قیقه‌ته و حه‌قیقه‌ت ڕه‌نگینیه» بگریم، باس وه ڕه‌نگین‌بینْ حه‌قیقه‌ت و حه‌قیقی‌بینْ ڕه‌نگینی كردیمه. كْ قسه‌ێ ماناداریگه. ئه‌ڕاێ‌یه‌كْ ڕه‌نگینی؛ چْ وه‌ناو چاوْ وێنه‌ر یا چْ وه‌ناو چشتْ وه‌پێ‌نووڕیای بزانیم، چشتیگ ئگزیست و حه‌قیقیه. ئیسكه بایه‌د بزانیم كْ شێعر؛ جوور په‌خشان -ته‌نیا وه‌كاربردنْ زووان ئه‌ڕاێ ڕساننْ مانا- نیه، به‌ڵكم چشتیگه هونه‌ری. لێوا، شێعر نه‌ته‌نیا یه‌كیگ وه نموونه‌یلْ ڕه‌نگینیه، به‌ڵكم توه‌ند نموونه‌یگ وه یه‌ی چشتْ هونه‌ریش بوود. هه‌روه‌ئه‌وجوره كْ تابلوێ شێوه‌كاری یا په‌یكه‌ره ئوبژه‌‌یگ هونه‌ریه و له نموونه‌یلْ ڕه‌نگینی و چشتیگ حه‌قیقیه. وه‌ڵام ئه‌ڕاێ سازینْ هه‌ر چشتیگ باید چشتی وه‌كار‌بچوود. په‌یكه‌ره‌ساز و شێوه‌كار ئه‌ڕاێ خولقاندن چشته‌یلْ هونه‌ری، چشته‌یلْ پێویستْ كارْ خوه‌یان وه‌كاربه‌ن. ئه‌مما شاعر؟ شاعریش هه‌ر وه چاو ئه‌و چشته تماشای زووان كه‌د. وشه ئه‌ڕای شاعر بێشتر چشتْ پێویست و ئامیانْ كاره، نه ئامرازْ ڕساننْ مانا. وه‌ناو شێعر زووان بۊنی تره‌گ گرد، و بووده چشتیگ هونه‌ری. ئه‌ڕای ڕه‌سین وه ڕه‌نگینی-ْ شێعر، نیه‌ود ئه‌و شێعره وه ئه‌ندامه‌یلْ سازه‌نده‌ی شیه‌و‌بكه‌یم. بایه‌د گشتیان وه‌گه‌ردْیه‌ك سه‌یربكه‌یم. دابه‌ش‌كردنْ شێعر وه فورم و ناوه‌ڕۆك ئنتزائیگ بێ‌سود و باسیگه به‌ێته‌كریای. جوورْ یه‌سه‌ كْ ئه‌ڕای شناسینْ ئاو-وه‌ك ئه‌وچشته كْ ڕه‌نگینی ده‌ریاچه و تاڤگه وام‌داریه- بتوایم باس وه ئوكسیژن و ئیدروژن بكه‌یم. هیچكام‌یان وه ته‌نیا ئاو نین. ئاو ئامێته‌بی-ْ ئی دووانه‌سه.

یه نووڕگه‌ێ ئه‌تومیستی وه چشتْ هونه‌ریه كْ باسه‌یلْ مانایی و ناوه‌ڕۆكی له‌باره‌ێ شێعر وه جێ خودْ شێعر گرد، و سه‌رئه‌نجام له ناو بازنه‌ێ به‌رته‌سكْ سیستمه‌‌یلْ ئه‌خلاقی و ئیدئولوژیك ده‌س كه‌یده حاشا كردنْ كسانیگ جور حافز ومه‌وله‌وی و سه‌عدی.

باسْ شێعر هه‌رگز یه نیه. كه‌سێ كْ شێعر وه پای ناوه‌ڕۆكْ سیاسی یا ئه‌خلاقی شناسد، له‌ڕاس كاری وه شێعر نه‌ێرد. یه‌ كْ بۊشیم خوه‌شمانه فڵانه شێعر نیه‌تی چون ناوه‌ڕۆكه‌گه‌ی دووس نه‌یریم، جورْ یه‌سه كْ بۊشیم: خوه‌شمانه ده‌ریاچه نیه‌تی چون وه ئیدرۆژن خوه‌شمان نیه‌تی. باس وه بنه‌و نادروسه.

مه‌به‌ستْ مْ حاشا كردنْ مانا نیه. قسه‌م یه‌سه كْ شێعر وه‌خوه‌یه‌و چشتیگ هونه‌ریه. وه ناو هه‌ر شێعریگ پرسیاری كْ وه سه‌ره‌تا بایه‌د جوواوی ڕووشن بوود یه‌سه كْ: ئایا له‌و شێعره کەڵام تۊنستیه تا ڕاده‌ێ چشتْ هونه‌ری خوه‌ی بكیشده‌بان، و له یه كْ ته‌نیا ئامرازیگ ئه‌ڕای جێ‌وه‌جێ‌كردنْ مانا بوود بایده‌ده‌یشت ؟

جادووێ شێعرْ شاعره‌یلْ پێشین، توواناێ ئه‌وان له خولقاندنْ ئی چشته‌یلْ هونه‌ریه‌سه. شاكاره‌یلْ مینیاتور دینه ؟ داری كْ هه‌میشه پر له شكوفه‌س. دوتْ دڵ‌فرێوی كْ هه‌ر پیر نیه‌ود. لێویاێ ده‌سماڵ شێویایی كْ هه‌میشه شه‌یداس، و ڕه‌نگه‌یلی كْ نینه ناو جێ و كاتْ خوه‌یان. بۊنْ هه‌تاهه‌تایی، وساننْ زه‌مان، وه‌دی‌هاتنْ ئاره‌زوی جاویتان‌بین.

ئه‌ڕای چه‌س كْ ئی شاكاره‌یله هیلنه ناو مووزه و كوومه‌یلْ عه‌تیقه‌بازان؟ له‌‌حاڵی كْ ئمرووژ دی كووشیان ئه‌ڕاێ ئافراندنْ هاوتاییگ جورْ ئه‌وانه كارْ بێ‌فایده‌یگه. وه‌ختێ‌ وه‌چاوْ كارْ هونه‌ری تماشاێ شێعریش بكه‌یم ڕازْ جاویت‌بینی په‌یاكه‌یم. ئه‌وسا كْ زانستیم شێعریش چشتیگ هونه‌ریه، یه‌یشه زانیم كْ:

1) شێعر ته‌رجومه نیه‌لگرد، چون چشت ته‌رجومه‌هه‌ڵگر نیه.

2) شێعر وه‌پای چشت بۊنی هه‌میشه له ده‌سره‌سْ وه‌ته‌واوی‌ناسیاین دۊرمه‌ند. دیارده‌ناسی چشتْ هونه‌ری له دیارده‌ناسی چشتْ فیزیكیش دژوارتره. ڕازْ ڕاڤه‌هه‌ڵگری شێعریش له‌ناو چشت بینیی شاریاسه‌و.

3) ئه‌رزشتْ شێعر، جورْ گشت چشته‌یلْ هونه‌ری وه‌گه‌ردْ زه‌مان كه‌م نیه‌ود، و له‌ئاكام عه‌تیقه‌ێ گران‌به‌هایگه و جێگه‌ی تێڕامان و سیفا كردن له‌باره‌ی ئه‌و چشته‌سه كْ ئیسه‌ و ئه‌وسا په‌یوه‌ند ده‌یده یه‌ك و ئه‌رزشته‌یلْ هونه‌ری-ْ هه‌ر ڕووژگاری نیشان ده‌ید. وه‌ڕه‌واج‌كه‌فد، وه‌ڵام كۆنه‌‌نیه‌ود.

ئه‌وچشته كْ من سه‌باره‌ت‌وه مینیاتوره‌یل وتم، جان كیتس له‌ناو «هونراوه‌یگ له‌باوْ خاكسه‌ردانْ یونانی» وه‌رایوه‌ر نه‌خشه‌یلْ بان خاكسه‌ردان وتیه، ئه‌ڵبه‌ت وه شێوه‌ێ شایانْ شاعری جور خوه‌ی. ئه‌وسا وه‌گه‌رد دێرْ وه‌ناوبانگْ:

«ڕه‌نگینی حه‌قیقه‌ته و حه‌قیقه‌ت ڕه‌نگینیه»

 شێعرْ خوه‌ی تممام كه‌ید. «ئاڕچیپاڵد مه‌ك‌لیش» 7 له‌ناو كتاوْ «شێعر و ئه‌زموون» 8 بۆچوونی تره‌گ وه ئی دێره دیرد. بۆچوونیگ جیاواز وه‌گه‌ردْ ئه‌وه كْ من وه‌یره تواستم بۊشم. وه‌ڵام مه‌ك‌لیش له‌ناو ناسیای‌ترین شێعرْ خوه‌ی وه ناو:«هونه‌رْ شێعر» وه‌ناكاو ڕه‌سیه‌سه ئه‌و بۆچوونه كْ ئێمه له‌ناو ئی‌ده‌قه داشتیم. شێعرْ مه‌ك‌لیش وه‌گه‌ردْ ئی دوو دێره ته‌واو بود:

»a poem should not mean

But be«

یانێ:

«شێعر نه‌باید مانا بیاشتوود

   بایه‌د بوود»

یا:

«شێعر بۊنه

   مانا نیه»

———————————————————–

په‌راوێزه‌گان:

1. «جادوى شعر گذشتگان» (ضیاء موحد) ( ‌كتـاب مـاه، ادبيـات و فلسفـه، شماره 44، صفحات 17 تا 14) ( 1380) (با اندکی تلخیص و تصرف)

2. John Keats.

3. Sir Arthur Thomas Quiller-Couch.

4. Thomas Stearns Eliot (T. S. Eliot).

5. Robert Bridges.

6. Richard.

7. Archibald MacLeish.

8. Poetry and Experience (Cambridge, 1961).

9. Poetica`s Art.

m4s0n501

18 نظر

  1. که‌یومه‌رس به‌ڵه‌ده

    دةسدان خوةش تاتی ئلهام کاکه فوادئ
    ئةر وه پیان کرِید رینویسةگةی له یةی شونةو وه هةله نوسیاس خاسیةو بکةن سپاس

  2. وه‌ختدان وه‌خه‌یر هه‌ڤاڵه‌یل به‌ڕێز
    ده‌سدان خوه‌ش بوود، نه‌ڕزێد په‌نجه‌دان یا خوا

    کار فره‌ خاسێگ بو ئستفاده‌ کردیم

    وارد بون وه‌ ناو کاره‌یل زانستی و نوسان ده‌قه‌یل زانستی له‌ ئێ مه‌رحه‌ڵه‌ گه‌وراترین نیاز زوان کوردی له‌ لای ئیمه‌س، هه‌رسه‌ی خوینه‌ر نه‌یرن! نه‌ که‌م دێرن، (یه‌سه‌ گ دونیم له‌ بان ئێ جوور کاره‌یلێگ فره‌ که‌م بوچونێگ نریه‌ید).
    وه‌لی یه‌واش یه‌واش کول چشتێگ درس بود.

  3. جمشید ویسی (کرماشان کلهور)

    فره سپاس
    شاته من یه کم که س بووم ک ده ق زانستی ئیوه خوه نیم .
    فره پێشنیاریش له سه ر ێ داشتم .

    ****به ڵام دیم ک هه ڵه گان له نوو دجاره وه کردینه . ****

    ره سیمه ئێ ئاکامه ک گیشت زامه ته یلم له کیس چگه و
    کات خوه م به به یته بردمه سه و سه ر .

  4. فواد موزەفەری

    سپاس لە بەڕێوبەرەیل سایت و ھەروەھا لە کاک کەیومەرس عازیز. منیش لە بەرپرسەیل سایت داوا کەم ئەو ھەڵەی تایپیە ک لە یەکێ لە دێڕەکان ھەس چارەسەر بکەن. لەوێ نوسریاس: (کهلام ژژژگهگگفدددژلیهئئتررتێێێێههگگژه‌ڵام )؛ درسەکەی: (کەڵام)ە.

  5. فواد موزەفەری

    سپاس ئرای کاک ڕێوار ھێژا: دڵگەرمی‌دان و پێ‌زانین لە لایەن وەردەنگێگ جوور جنابد ئڕای ئێمە مایەی شانازی و دڵخوەشیە.
    ئەڵبەت من خوەم یەکی لەو کسانەم ک کەمتر وە دید ڕەخنەگرانە تماشای دەقەیل ئی سایتە کردمە و کەمتر کامنت نوسامە لە سەریان و یە ڕەخنەیگە ک لێرە ئەوەڵ وە خوەم واردە.
    لە ئاخریش دجارە ئوشم ک فرە دڵگەرم بیمن لە کامنتەگەت و ئی شعر فولکلورە پێشکەش جنابد و تەواو دڵسووزەیل بوار زوان و ئەدەبیات کەیم:
    ئەی خاڵۆ ڕێوار منیش ڕێوارم
    منیش وێنەی خوەت دڵ‌بریندارم

    • گیاند سڵامه‌ت، ژیاند پڕ له‌ خوه‌شی، خودا بکه‌ید هیچ وه‌خت هیچ “برینێگ” نه‌گ هه‌ر له‌ دڵ ک له‌ هیچ لایگ له‌ گیان و ژیاند نه‌ود

      کاک فواد هه‌ ئه‌و جوره‌ ک وه‌تم زوان کوردی له‌ لای ئیمه‌ ئلان لازم دێرێد گ یه‌ی پله‌ بچود وره‌و بانتر، یانی له‌ سه‌تح یه‌ی گونه‌ی ئه‌ده‌بی خوه‌ی بکیشێد وره‌و سه‌تح یه‌ی گونه‌ی زانستی.
      ساده‌ترین و ده‌م ده‌ست ترین ڕێ ئڕا ئێ کاره‌ وه‌رگێڕانه‌، چون فکر حازره‌و چوارچوی دیاره‌.
      له‌ ئی مه‌سیره‌ وه شکڵێگ به‌ر چاو و رووشن دیاره‌ ک چون زوان کوردی له‌ جغرافیای باشور خوه‌ی وه‌ تایبه‌ت له‌ لای ئیمه‌ (((بوه‌خشه‌ کاکه‌ گیان ئه‌گه‌ر له‌ ئێ ئستڵا (له‌ له‌ی ئیمه‌) فره‌ ئستفاده‌ که‌م، چون نیه‌توام وه‌ له‌ ئسمه‌یل ناوچه‌ گرایانه‌ ئستفاده‌ بکه‌م))) تا ئلان وارد حه‌وزه‌ی تێفکرین زانستی ئاخێوه‌ره‌یل خوه‌ی نه‌وه‌، وه‌ تایبه‌ت له‌ سه‌تح وشه‌ فره‌ که‌م و کورتی دێرێد، سه‌ له‌ قه‌رد گرتن وشه‌یل جا که‌فتێ له‌ زوانه‌یل ده‌ور وه‌ر (((ئه‌ڵبه‌ت له‌ سه‌تح مه‌عقولێگ ک ئاستانه‌ی شناخت مه‌تنه‌گه‌د پوچه‌ڵ (مه‌سخ) نه‌که‌ید))) واز مار.
      ته‌جربه‌ نیشان دایه‌ خاسترین رێ ئڕا پربار کردن ئێ جور زوانێگ له‌ مه‌رحه‌ڵه‌ی ئه‌وه‌ڵ قه‌رد کردن وشه‌ له‌ زوانه‌یل ده‌ور وه‌ره، ئێ ڕێه‌ دواجار، وه‌ختێگ گونه‌ی زانستی شکڵ کامڵ خوه‌ی (له‌ لحاز ماهیه‌تیه‌و) وه‌ ده‌س هاورد وارد مه‌رحه‌ڵه‌ی وشه‌ سازی بودن.
      ئه‌گه‌ر له‌ ئێ مه‌سیره‌ مه‌تند قه‌وی بود، وه‌ مه‌تن خوه‌د پابه‌ن بمینید، مه‌تن ت بوده‌ سه‌بک خاس خوه‌د و ئه‌و وه‌خته‌ یه‌ منم ک تیه‌م له‌ ت ته‌قلید که‌م. سه‌ زوان پاک، قه‌وی، … چشت حازرییگ نییه‌ ک م بام له‌ ناو کتاوێگ یان له‌ ناو زه‌ین خوه‌م درارمه‌ی ئڕا ت ته‌جویزی بکه‌م، زوان قه‌وی ئه‌و ساخت خه‌لاقانه‌سه‌ ک ها له‌ ناو زه‌ین ت، ئه‌گه‌ر نویسه‌نده‌ی قه‌ویێگ بود و وه‌ ته‌وان خوه‌د باوه‌ڕ داشتود! (ئه‌ڵبه‌ت یه‌ وه‌ مانای یه‌ نییه‌ ک ڕخنه‌ له‌ که‌سێگ قه‌بول نه‌که‌ید!) وه‌لی؛
      ***ده‌وره‌ی ده‌ستوره‌یل ته‌جویزی قه‌ڕنه‌یل 17 و 18 ئه‌ول ده‌س پێ کرد قه‌ڕن نوزده‌هما مرد***
      چه‌وه‌ڕێ کاره‌یل جوانتریم

  6. فواد موزەفەری

    کاک جەمشید گیان دەسخوەشی ئرای کامنتەگەد: کاکە لەیە ک وەخت نایدە و ئی دەقیشە وە وردی خوەنیدە سپاس. بەڵام بایەس یە بوشم ک ئی وەرگێڕانە کار 3ساڵ پێشە و ئاخرین ویراشتەکردنیشی ھەر ھێن ئەو وەختەسە. یەیشە بوشم ک ئیمە سەرجەم ئی کارەیلە چەن مانگ پیش دایمنەسە دەس کاک ژیار. ئەڵبەت شایەد کەمکاری کردیمە ک لە دوای 3ساڵ یەی‌جارتر ویراشتەی نەکردیم و ھەرلێوا دەقاودەق دایمنەسەی ئی سایتە.
    ڕەخنەیگ ک ئیسە خوەمان لەی دەقە دیریم یەسە ک لێرە فرەجار “وە” لە جێی “از فارسی” چیەسەکار ک فرە فرە خاستر یە بی ک “لە” بنوسیام.
    لەسەر کردارەیلیگ وە شێوەی “کەد” و “چد” و … ئێمە پێشتر ھۆکارەیلمان وتیم.
    لەبارەی “وەگەرد” ک لێرە و بەتایبەت لە سەرەتای دەقەگە چیەسەکار؛ ئەوکەش لەسەری قسەکردیم. ئەڵبەت وەخاتر ھەستیاری کسانێگ جوور جنابد ئێمە لە نەزەرمان ھەس ک لە دەقەیل داھاتوو لە بەرانبەرەیل ترەگ ئی وشە فیشتر ئستفادە بکەیم.
    ئەڵبەت ئەگەر ڕەخنە و نەزەر ترەگیشت ھەس، پێشوازی کەیم و دەسخوەشی لێت کەیم.

  7. جمشید ویسی (کرماشان کلهور)

    فره سپاس له کاکه فواد و هه میش له خوه یشکه شێرزادی
    جیگای فره فره دڵخوه شیه ک هه م جنابد و هه م خوه یشکه شێرزادی
    ره خنه په زیرین .
    به ڵام ئه گه ر له کردمانیش ، له کاره یل باناندان ، کاریگه ری ره خنه گان
    بوینیمن سه د جار شاشمانه و (خوشحال) که ین .
    بان چه و له بانان هایم له خزمه تدان .

  8. ئه‌لی هاتمی

    ده‌سدان خوه‌ش ئڵهام و فۆئاد هه‌نین
    ئه‌ڵگه‌ردانه‌گه‌دان له جیه‌یلێگ خاسه و دیاره زامه‌ت کیشاینه ئڕاێ ئه‌مانێ له بڕێگ شوونیش یا گرفت دێرێ یا تؤه‌نێ خاس‌تره‌و بوود. م هناێگ خوه‌نیمه‌ێ، ڕه‌سیمه‌و ک هنْ ئه‌وساس و بێ‌وێرایش ناینه‌سه‌ێ بانْ ماڵ‌په‌ڕ. له ئێ کاردانیشه ئڵاجه‌وم هات ئڕاو ویرایشْ خاسێگ تواێ. وه گومانم که‌سێگ ک تواێ خاس و جدی کارێگ بکه‌ێ، بایس له نواێ کاره‌گه‌ێ به‌رپرسایه‌تی بێاشتوود. وه هه‌ر له‌ون، م له‌ێره وه بڕێگ خاڵ ئاماژه که‌م:
    - له بووتْ ئه‌و شێوه‌ێ تایبه‌تْ نؤسانْ کرداره‌یلْ ئێسا لواێ “نه‌ێرد، گرد و …” زؤتر گه‌پ دامه. له بووتْ “له” و‌ “وه”یش خوه‌دان گه‌پ داینه.
    - له که‌ڵهڕی “کسره” له پشتْ “ی” و “ئوو” نیه‌ؤشیه‌ێ(به‌س‌بار: “ڕه‌نگینی ڕ‌ه‌نگد” یا “دروو قه‌ؤ”) ئه‌مانێ ئؤه له ژێرْ کاریگه‌ری فارسی فره جار له پاش “ی” و “ئوو”، “کسره” هاوردینه‌ێ، لواێ: که‌لامیْ …، ڕه‌نگینیْ …، درووْ ….. مدوو نه‌وه‌تنْ “کسره” له ئێ د شوونیشه یه‌سه ک “کسره” وشه و ڕسته‌گه قورسه‌و که‌ێد و وه‌تنێ ڕه‌هه‌ت نیه. له شوونْ “جادووێ”یش هه‌ر تؤه‌نین “جادوو” بارین.
    - یه‌گْ فکر بکه‌یمن هه‌ر وشه‌ێ سۆرانییگ ک “ب” ها له تێ، باریمن و “ب”یه‌گه‌ێ بکه‌یمنه‌ێ “و” بووده که‌ڵهڕێ، هه‌ڵه‌سه و له ئخترایلْ سه‌رسڕکه‌رْ ئیمه که‌ڵهڕه‌یله! و سه‌ره‌نجامانێ بووده وشه‌یلْ ئڵاجه‌ۆێگ وه‌ک: وێنه‌ر! و وه‌تایوه‌ت! ک نه که‌ڵهڕین نه سۆرانی نه …. وه قه‌وڵْ فارسه‌یل: “هر گردی گردو نیست!” ئه‌ر وشه‌ێگ له سۆرانی تیه‌رین، هه‌ر له‌و جووره بارنه‌ێ.
    - له بووتْ “تؤنستن، زانستن، تواستن و …”یه‌و، ئێ شێوه‌ێ وه‌تنْ کرداره‌یله له کرماشان باو بؤه و له ژێر کاریگه‌ری فارسی له‌ێوا وه پێ هاتێه و وه فارسی نزیکه‌و بؤه. له که‌ڵهڕی ڕه‌سه‌ن “ت”یه‌گه نیه. سه خاس‌تر یه‌سه ک “ت”یه‌گه لاوه‌ین.
    - له د شوون “هه‌ڵسیایو” و “دایو” بردینه‌سه کار ک وه گومانم ناینه‌سانه شوونْ “هه‌ڵسیاؤ” و “داؤ”. ئه‌وجووره‌گ ئؤه نؤساینه‌سان، “و”یه‌گه هه‌ر نیه‌خوه‌نیه‌ێ ئڕاو دوان پیتْ بێ‌ده‌نگ له شوونْ یه‌ک هاتنه.
    - بڕیگ وشه‌یل له ده‌قه‌گه هه‌ن ک یا هه‌ڵه‌ن یا فارسین و له که‌ڵهڕی هاولف(همتا)ێان هه‌سه یا فارسی نین ئه‌مانێ وشه‌یلْ خاس‌ترێگ تؤه‌‌نین بنه‌ینه شوونێیان ک له خوار وه گله گله‌ێگێان ئاماژه که‌م(هووشدان بوود ک له کووره‌ێ ده‌قه‌گه و چؤ چینه‌سه کار وه‌نه هه‌ر له‌ێوا وه ته‌نیا هاتێ دیار نه‌ێ م ئڕا ئێ پێشنیاره‌یله ده‌م):
    ئشتیا(مه‌یل)، هیشتنه لا(نانه لا)، پا وه ‌پا(لواێ‌لوو، شان وه شان)، انواع و کلیات(له‌ونه‌گان و گشتیه‌گان)، قابل ده‌س‌ڕ‌ه‌س(له ده‌س‌بڕه‌س). پێشین(زۆنه، وه‌رین، له‌ێره‌وه‌ر، له‌یه‌وه‌ر)، خاکسه‌ردان(به‌وردان، خوه‌ڵه‌کوودان، جی‌خوه‌ڵه‌کوو)، تمام که‌ێ(به‌ێدنه‌و په‌رتخ)، واقعیت(ڕاسی)، له دنیا چێ(مرد، ئمرْ خودا کرد)، وه ئیده‌ێ م( وه باوڕ م، وه نه‌زه‌رْ م)، پووشیاێ بین(ئه‌وشاریای)، ئایا(داخمه)، ئه‌مما(ئه‌مانێ، وه‌ڵام، ئه‌مانێکه‌ن، ئه‌مانگ)، بێ‌سوود و بێ‌فایده(بێ‌خه‌ێر، بێ‌قازاشت)، شکوفه(چؤزه، چؤزه‌ره)، دڵ‌فریو(شیرین‌شێوه، خاترته‌ڕ)، ئاره‌زووی جاوێتان بین(ئاوات(ئاوه‌خت، خوه‌زیه‌و) هه‌راێ‌هه‌ر بؤن)، هاوتا(هاولف(ئه‌ڵبه‌ت یه پێشنیارْ م خوه‌مه ئڕاو “هاوتا” ئه‌ڵگه‌ردانْ ناشیرنێگه له “همتا” و هه‌ر کوردی نیه) و ….
    - هه‌ڵه‌ێ تایپی یه‌ێ‌جار‌ه‌کی فره‌سه له ده‌قه‌گه و گاجار مانێ گؤه‌ڕنێ، وه‌ک نموونه “قؤل” بؤه‌سه “قوڵ” یا “باێده ده‌یشت” بؤه‌سه “بایده ده‌یشت” و …. له کارْ نؤسان هه‌رچێ هؤرده‌و بؤد هه‌م که‌مه.

    • فواد موزەفەری

      کاک ئەلی گیان دەسد خوەش بوود ک وتارەگە خوەنیدە و پەیگیر مەتاڵب ھەی.
      بەڵام ئاماژە وە فرە چشت کردیدە ک من وەلْ فرەیانا ھاورێ نیم:
      1.خوەزیەو ئی قسە :” هناێگ خوه‌نیمه‌ێ، ڕه‌سیمه‌و ک هنْ ئه‌وساس و بێ‌وێرایش ناینه‌سه‌ێ بانْ ماڵ‌په‌ڕ. له ئێ کاردانیشه ئڵاجه‌وم هات ئڕاو ویرایشْ خاسێگ تواێ.” زۊتر بنۊسیای، واتە وەرجە لەو کامنتە ک خوەم نۊسامە، تا من ئەلان فکر نەکەم ک ئی پێشفەرزە وە خاتر کامنتەگەی خوەمە نەک کەشف وەردەنگ. ئرای یە ک ئی کارە و ئەو کارەگەی‌تریش(لە سەر کونترگراس) و فیشتر کارەیلێ ک ئێمە دایمنەسەی کاک ژیار ھن سێ ساڵ پێشە، و ئاخرین ویراشتەکردنیانیش ھین ئەو کاتەسە. جێ سەرسڕمانە ک ئیسە و لەی دەقە جنابد ئی باسە کەی، ئەویش دۊای کامنتەگەی خوەم. و لەو کامنتەگان باس لە یە نەکردی. ویراشتە کردن و دوارە نۊسی دەق؛ کارێ پڕفایدەس ک کؤتایی نەیرد. بەتایبەت ئەگەر دۊای چەن ساڵ بتواد دوارە چاپ بوود. من لە سەر یە باسێگ نەیرم. بەڵام یە وە مانای یە نیە ک ئێمە ئی دەقەیلە لەو کاتە ویرایش نەکردیمە و دڵنیا بوو ک ھەرکامیان فرەتر لە 3جار ویراشتە کردیمە.
      2. فرە لە ڕەخنەیل جنابد ک وە دڵقایمیەو گەپ لە لیان دەی لەسەر باسەیلێگە کە ھێمان لەناو زاراوەی کەلھوری یەکدەنگی لە سەریان نیە. و لە بەین عالمەیلْ بەڕێز ناکۆکییەیلْ فاحشێگ ھەس. یەکێ لەو ناکۆکیە بنەڕەتیانە شێوەی سەرف کردارەیلە لە زەمانەیلْ جیاواز. منیش لێرە تاوانبار نیم ک شێوەی سەرفْ ئەفعالم وەل ئەوباقیا جیاوازە، و جنابدیش مافْ یە نەیری ک وەرجە لە ھیچ تەوافوقْ بەربەڵاوێگ، ک گشت یان زورم خاوەن‌ڕایان لەسەری ھاودەنگ بوون، باید و شێوەی سەرفْ ئەفعال ناوچەی خوەدان بکەیدە بەیداخ و بۊشی یە شێوەی سەرەکیە. یە تەنیا توەنی پێشنیارێگ بوود. (لەسەر ئی مژارە لەو کامنتەگەیش فرە گەپ دامە).
      3. لەسەر “لە” و “وە”: لە تەرجمە فرە چشت ھەس ک نیەود لە بانیان لێوا داوەری بکەیم ک کامیان درسە یا نادرسە، چون ھەردگیان درسە. وەک نموونە ئی دو ڕەستە ھەردگیان درسە: “لە ئێرە تا ئەورە” ، “وە ئیرە تا ئەورە”. ھەردگی لەناو زوان کوردی چوودە کار و ھەردگی پەیامْ بێژەر ڕەسنی. یە وە خاتر یەسە ک وشەی “وە” جیا لە واتای تایبەتی خوەی(بە فارسی)، لە واتاگان وشەی “لە”یش ھاوبەشە.(از و در و بر فارسی). ئێمە لەی دەقا فرەجار لە جێ “از فارسی”، “لە” بردیمنەسە کار. ئەمانێ ئەگەر لە چەن‌جێ‌تر لە جێ “از فارسی”، “وە” بردیمەسە کار نادرس نیە. نموونەی: ” ئامانجْ مْ وه ئی وتاره باس له‌باره‌ێ ئی بنچینه‌یله‌سه.” ک لێرە ئێمە “وە” وەک “از فارسی” ھاوردیمە، ک ھیچ گێچەڵێگ نەیری. تازە لێرە خاستریشە، چون ھەر لەی ڕەستە چەن‌ وشە ئەولاتر “لە” ھاتگە و ھاتن دوگلە “لە” لە نزیک یەک فرە ڕەنگین نیە. سە ئیمە لە وەکاربردن “لە” و “وە” لەی دەقا ھیچ ھەڵەی نەکردیمە. ڕەخنەیگ ک ئێمە خوەمان لەی دەقە دیریم، فرە جیاوازە وەگەرد ئەو چشتە ک جنابد یا کاک جەمشید گەپ لە لی دەن. جنابد و ئاقای وەیسی، وە بڕێگ لە وشەیل پڕنرخ و ڕەسەن کوردی ئالرژی دیرن. یەکێ لەو وشەیل بەدبەختە “وە”س. حەساسیەت ئێوە شایەد وە خاتر یە بوود ک لە ناوچەی خوەدان ئی وشە فرە کەمتر لە وشەی “لە” چوودەکار. لێرەیش دوارە ڕەسیمە ئی ئاکامە ک پێوەر ھەڵسەنگاندن زوان کوردی لە لای ئێوە تەنیا لەھجەی ناوچەی خوەدانە. یەسە ک کاک جەمشید ئۊسد “وە” وە گشتی بنیمەلا و دی نەنۊسیمەی. بەڵام ڕەخنەی ئێمە وە خوەمان یەسە ک ئرای جیاکردن زوان محاورە لە زوان نۊسان بایەد ئی وشەیلە ڕیزبەندی بکەیم و وە شێوەی فرە ئاگاھانە ترێگ لە لیان ئستفادە بکەیم. و ئی پێشنیاریشە من خوەم لەو کامنتەگەیش نۊسام.(لەسەر “لە” و “وە” لەو کامنتەگەیش فرە گەپ دام).
      4.لەبارەی ناوردن کەسرە لەشوون پیتەیلْ دەنگدار وەلدا موافقم. بەڵام ئرای لکاندن دوو وشە لەپشت یەک (مضاف و مضاف الیه) یەی پیتْ دەنگدار لازمە، ک ئەگەر بتوایم کەسرە(-ْ) نەنیم، بایە (ێ) بنیم. چەن‌گلە نموونە ئرای لکاندن وشەیلْ پشت‌سەر یەک ک پیت ئاخر وشەی یەکمیان دەنگدارە(ا، ە، ێ، وو):
      ا: باڵاێ بەرز. ە: ھەسارەێ ئاسمان. ێ: ڕێی دوور. وو: شووێ ئاھووخانم. ھەر وەی شیوە: وو: جادووێ شێعر.
      سە ھاوردنْ تەرکیبەیلێگ چۊ (جادووێ شێعر) لەناو ئی دەقە ھیچ ھەڵە نیە و یەی تەرکیبْ ڕەسەنْ کوردیە. و ئەوجووریش ک جنابد ئۊشی لە ژێر کاریگەری فارسی نیە. ئەو نموونەیشە ک جنابد ھاوردیدە(دروو قەۊ) ئەسلەن (مضاف و مضاف الیه) نیە. ک ئەگەر (مضاف و مضاف الیه) بوود، بایە وەی شێوە بنۊسیایدەی: “درووێ قەۊ”. چون ئەوجوور لکاندن دوو وشە وەبێ “کەسرە” و “ێ” ک جنابد گەپ لە لی دەی؛ شێوەیگە ئرای سازین ئاوەڵناو(صفت)، نەک (مضاف و مضاف الیه). ئرای نموونە:
      الف. ئاوەڵناو(صفت): لۊت قەۊ: دماغ گنده، گندە دماغ(صفت) خودا قەۊ: لامصب، لامذهب(صفت) دروو قەۊ: دروغگوو، بسیار دروغگو(صفت) باڵا بەرز: قد بلند(صفت)
      ب. (مضاف و مضاف الیه): لۊتْ قەۊ: دماغ ِ گنده(مضاف مضاف الیه) خوداێ قەۊ، خودای مەزن: خدای بزرگ(مضاف و مضاف الیه) درووێ قەۊ: دروغ ِ بزرگ(مضاف مضاف الیه) باڵاێ بەرز: قد ِ بلند(مضاف مضاف الیه).
      5. لەسەر ئی قسە: ” فکر بکه‌یمن هه‌ر وشه‌ێ سۆرانییگ ک “ب” ها له تێ، باریمن و “ب”یه‌گه‌ێ بکه‌یمنه‌ێ “و” بووده که‌ڵهڕێ”. وەی ئاساییە نیە ک جنابد گەپ لە لی دەی. ئیمە ھیچ کات ناتیمە وشەیگ جوور “بابەت” لە سۆرانی بگریم و بکەیمەی “واوەت”! وشەیلیگ چۊ “وەڵام” و “وە تایوەت” و … وشەیلێگە ک ئێمە لە زار مەردم کرماشان ژنەفتیمە و لە سۆرانی نەگرتیمەسەی. تەنانەت لەناو جافیش “وە تایوەت” و “وە تاویەت”یش ئۊشن. یانە لە سۆرانیەو تەرجمە نەکریانە و لە سەر زوان مەردم ھەن. ک ئەگەر لێوا بوود منیش ئۊشم جنابد فعل “دەبینم” لە سۆرانی گرتیدە، “ب”گەی کردیدەسە “و”. ئمجا نۊسایدە “دوینم”!
      وشەی “وێنەر” ئەسلەن باسی جیاس. و ئەویش پێوەندی وە سۆرانی نەیرێ. ئەگەر (بن مضارع) (یا وە وتەی جنابد بچینەی کردار ئیسا) وەگەرد پاشگرْ “ەر” کووەو بوود (اسم فاعل) درس کەێ:
      بێژ+ەر: بێژەر خوێن+ەر: خوێنەر وێن+ەر: وێنەر
      ک “وێن” (بن مضارع) کردار “دیتن”ە لە کەلھوری. و یە ک جنابد ئۊشی ھەر بنۊسیم “بینەر”، یانێ ئێمە بایم فعلەیل کەلھوری بوەیمە کار، بەڵام ئراێ موشتەق کردن لە فعلەیل سۆرانی ئستفادە بکەیم!
      ئەڵبەت وە شێوەیل ترەگیش بوود (اسم فاعل) درس بکەیم. مەسەلەن کاک رەزا مەوزوونی وشەی “بنووڕ” بەیەکار ک وە بڕوای من ھاوتای وشەی “بینندە فارسی” نیە.
      6. لە بووتْ “تؤنستن، زانستن، تواستن و …”: بریار نیە ھەر ئەو شێوە ک وەناو مال قسیە کەیم، بایم باریمەی بان قاقز و دەقەیل زانستی وەلیا بنۊسیم. زوورمْ سۆرانەیلیش لە وت‌ووێژْ رۆژانەیانا، ھەرکات پیت”ت” لە دۊای پیت “س” تیەێ نیەوشنەی. جوور “دەس”، “مەس”، “بەس”. ئەمانێ لە دەقەگانیانا نۊسن: “دەست”، “مەست”، “بەست”. جاوەیجوور لانەوردن “ت”گان لە لایەن ئێمە، وە پای ئی پێوەرەسە. نەک ئەوجوور ک جنابد ئۊشی لە ژێر کاریگەری فارسی.
      7. لە بووتْ “هه‌ڵسیایو” و “دایو”: لە کەلھوری دوو شێوە (ادغام) پیتەیلْ دەنگدار دیریم:
      الف. (ادغام) وە شێوەی “وی” ک پیتْ “ۊ” ئرای پێناسە کریاس: دویر: دۊر سویر: سۊر
      ب. (ادغام) وە شێوەی “یو” ک پیتیگ ئرای پێناسە نەکریاس و جنابد وە ھەڵە ھەر وە ئەو پیتەگە نۊسی: ھەڵسیایو:ھەڵسیاۊ دایو:داۊ.
      8. لەبارەی ئەو وشەیلە ک وە سەلیقەی خوەت نایدنەسەی شوون وشەگان ئێمە. بایەس بۊشم وە وتەی ئەو دووسمانە دەوران تەجویز وە ئی چەشنە ک یە بنۊس و یە نەنۊس تەواو بیە. و ئەگەر ھەڵەیگ لە وشەیل ئێمە ھەس، دەلیلە گانیشی بنۊسە تا ویرایشی کەیم. دەنا ئەگەر تەنیا باس ھەڵبژاردن وشەگانە، جنابدیش توەنی وە دڵ خوەد تەرجمەیگ لەئی وتارە بکەید. ئرای وێنە:
      - “ئشتیا” و “مەیل” ھەردگیان عەرەبین ک ئێمە وە پای ھال و ھەوای جوملە ئەوەلیەگە ھەڵبژاردیمە!
      - “سوود” و “فایدە” و “خەیر” ھەر سێانی عەرەبیە. ئرا ھەتمەن بۊشیم “خەیر”!؟
      - “ئه‌مما” و (ئه‌مانێ، ئه‌مانێکه‌ن، ئه‌مانگ) گشتیان یەکێکە و گشتیان لە ناو قسەێ کوردی و دەق کوردی چنەکار:
      “بەیان ئەمباتە جێ‌ژوانی شەوانی ڵاوەتی ئەمما
      خڕنگەی بازنە و خرخاڵی ئەوم نایە”
      - “هیشتنه لا”و”نانه لا” چ جیاوازی گرانیگ دیری!؟
      - یا “شکوفه” و (چؤزه، چؤزه‌ره)؟
      - یا مەسەڵەن “پێشین” و (زۆنه، وه‌رین، له‌ێره‌وه‌ر، له‌یه‌وه‌ر)!؟
      فەرز بکە وە وتەی جنابد لەجێ ” جادووێ شێعرْ پێشینیان” بنۊسیم: “جادووێ شێعرْ زۊنەگان”! یا “جادووێ شێعر وەرینەگان”! یا “جادووێ شێعرْ لەێرەوەرەگان”! …
      - چون باس وە جمشت و وەرەونوواچین بی، ئێمە “پا وە پا” ھاوردیم نە “شان وە شان”. ک ھەردگیانیش لە کوردی ھەس!
      - فرە دەستەواژە و وشە ھەس ک بار مانایی قورسْ فەلسەفی ھا ملیان، و لێوا نیە ک ھەرکەس وە دڵ خوەی باید و ھەڵگەردانْ وشە وە وشەیگ لە لیان بکەێ، و بۊشێ کوردی نۊسامە! مەسلەن وەک جنابد بایم بۊشیم “نوع” بوودە “لەون”، و “کلیت” بوودە “گشتی”. جا بۊشیم: “انواع و کلیات” بوودە “لەونەگان و گشتیەگان”!… جیا لە یە ک ” لەونەگان و گشتیەگانْ ئەدەبی” ئرای وەردەنگ دیاری‌کەرْ واتای “انواع و کلیات ادبی” نیە، ئەسلەن ئی تەرجمە؛ تەرجمەی خاسێگ لەی دەستەواژە نیە. چون “نوع” و “لەون” ھەردگی عەرەبیە. یە ک وشەیگ عەرەبی وە ئەو بار ماناییە ھەڵگریم، و وشەی عرەبیگ تر بنیمە جای، کار فرەیگ نەکردیمە. “گشتی”ش وە مانای “کل” و “کلی”ە نەک “کلیت”!… : “سکرتێری گشتی”: “دبیر کل”. “وە شێوەی گشتی”: “بە صورت کلی”. ئەمانێ “كلیت” دەقاودەق وە کوردی بوودە چە، خوەمیش دڵنیا نیم. شایەد بوودە “گشتیەتی” وەک “شارستانیەتی”: “مدنیت”.
      _ “واقعیت”یش وشەیگە ک بار مانایی فەلسەفی فرەیگ ھا ملی، و ھەر ئەوجورە ک کاک ڕێواریش وت؛ بریار یە نیە ک ھەر لە ھەنگاوْ یەکم بایم و تەواو وشەیلْ بێگانە لە زوانمان بسڕیمەو. ئەویش وشەی گرانێگ چۊ “واقعیت”. دوارەیش ھەر ئەو جورە ک کاک ڕێوار وت قەرز کردن وە شێوەی ئاگاھانە و لەجێ، توەنێ بوودە مایەی دەوڵەمەن بوونْ زوان. تازە ئەگەر وە وتەی جنابد بایم و “ڕاسی” بنیمە شوون “واقعیت” ئمجا چە وە “حەقیقەت” بکەیم؟ گێچەڵْ تریش یەسە ک “واقعیەت” لە فەلسەفە لە وەرایوەرْ “مجاز” نیشێ. ک وەرایوەر(متضاد) وشەی “ڕاسی”، لەناو زوان کوردی بوودە “دروو”. ک لێرەیش دوارە ڕەسیمە ئی ئاکامە ک “ڕاسی” ھاوتای خاسێگ ئرای “واقعیت” نیە.
      - “ئیدە”یش یەکێ‌تر لەو وشەیلەسە ک بار مانایی زانستی تایبەتێگ ھا بانی، و وەی ڕاحەتیە ئەڵگەردان نیەود. تازە ئەگەر وە وتەی جنابد بایم و وشەی سەرەکی “ئیدە” ک ئنگلیسیە ھەڵگریم و وشەی عەرەبی “نەزەر” بنیمە جێی جا ئەوسا چە کردیمە!؟…
      - دی لەیە فرەتر لازم نیە ک بایم و لە دانە وە دانەی وشەیل ئی تەرجمە، لە وەرایوەر تەجویزەیلْ جنابد و کسان تر دفا بکەیم. تەجویز و باسەیلْ سەلیقەیی وە ڕەخنە فرە دوورن.

  9. ئه‌لی هاتمی

    کاکه فۆئاد
    دیاره کامنته‌گه‌ێ م گه‌ن‌جوور قیند هاوردیه‌سه‌و بان و کارێگه پید کردێه ک بای بێ‌یه‌گْ له قسیه‌گانْ م هؤره‌و بکه‌ی، وه تؤڕه‌ی و ناڕه‌هه‌تی یه‌ێ بڕ قسیه بکه‌ی ک گشت چشت له تێ بکه‌یده یه‌کا و هه‌ر بوو زانست و هؤره‌و کردن و هؤرده‌و بؤن له لێ ناێد و به‌س بتوای ناڕ‌‌ه‌هه‌تی خوه‌د خالی بکه‌ی(خاسه هه‌ر له لاد نه‌ؤمه وه‌نه بایس خودا ڕام له لیم بکرداد!). له نواێ له‌ێوا کاردانه‌وه‌ێگ زانستی‌ترین و خاس‌ترین جواو هیچ نه‌وه‌تنه. بیلا له بووتْ قسیه‌گاندانه‌و که‌سانێ ک سه‌رێان بوود له که‌ڵهڕی و زوان و ئه‌ده‌بیات و ڕخنه، داوری بکه‌ن.
    که‌س چشتێگ ته‌جویز نه‌کردیه ئه‌مانێ دیاره ئڕاێ سه‌رکار یه سه‌رده‌مْ ڕخنه‌سه ک چێه‌سه‌و په‌رتخ، بێ یه‌گْ هه‌ر ده‌س بکه‌ێده پێ! کاردانه‌وه‌ێ سه‌رکار جارْ تر ئێ وڕاوه‌ێ هه‌مؤشه‌مانه خه‌ێدنه‌و ده‌یشت ک له‌ێ وڵاته ڕخنه سته‌مه.

  10. فواد موزەفەری

    ئەلی گیان
    ئەگەر من نۊسم “کاک ئەلی”؛ یە وە مانای یە نیە ک لە کامنتەگەد ڕەنجیامە. ترسم ئەگەر “کاکەگەی” نەنۊسم، مەردم وە سەمیمیمەت حساوی نەکەن و بننەی پای چشتیگ تر. ئەلی گیان؛ قین ئرای چە؟ ئحتمالْ جیاوازی بۆچوون لە بەین ھەر دگلە نۊسەرێگ ھەس. تەنانەت ئەگەر وەلْ یەکا دووسیش بوون. من یەی کیلوومتر کامنت نۊسامە؛ لە کوورەیا بێ ئەدەبیگ یا خودای نەکردە بێ ئحترامی وە جنابد یا کەسێ تر کردمە. ئەگەر لە نزیکم بیاتای چاییگ ئراد ھاوردیام و ھەر لەسەرْ زوان و ئەدەبیات وەلدا گەپ دیام. من و جنابد ک جیا لەیە کاریگ نەیریم، پوولْ فرەیگ نەیریم ک بچیم بورج‌سازی بکەیم. لەناو ئی بارودؤخْ گەنْ زوان و ئەدەبیات لە کومەڵگای ئێمە، من سەدان تریش لەی وتار و تەرجمەیلە بنۊسم کێ تیەێ وەپێم بۊشێ: خەرەگەد وە چەن!؟ بێجگە لە جنابد ک باید بخوەنیدەی و ڕەخنە و پێشنیار لەبانی بنۊسی. ئرا بایەد بتوورم؟ یە ک من وتمە تەجویز کردیدە لەسەر گشت قسەگان نەۊە. من کامنتەگەم کردمەسە 8 بەشەو، لە ھەرکامیانیش لەسەر یەی چین لە قسەگاند قسە کردمە. ئەو باسْ تەجویزە لەبارەی باسەیلْ ژمارەی 8ە، و دەلیلیشی نۊسامە ک ئرا تەجویزە. وەرنە ئەو 7 ژمارەگەی تر نەمە حساو ڕەخنە و پێشنیار. ھەرچەن وەلیانا موافق نیم و ھۆکارەیلیشم نۊسامە. ئەوانەیش ک خاس زانن بان داوەری بکەن! یا بڕیگ لە قسەگان جنابد ھەڵەس، یا بڕێگ لە قسەگان من. یا نە ھەر گشتی. و ئەگەریش ھەڵە بوود؛ ئاسمان وە زەمین نیەتێ. و ئی باسەیلە ئەلان نەو 10سال‌تر لازمە ک بکریێ. منیش لە کەلھور و کەلھرناسەیل نەترسن. من ھەرچەن کەلھر نیم، بەڵام شانازیە ئرام ک بوومە کەلھر، و یەسە ک دیدە وە زووریش بیە خوەم کەمە کەلھور!
    ئەلی گیان دوارە سپاس لە لید کەم، و چاوەکانت ماچ کەم.

  11. جمشید ویسی (کرماشان کلهور)

    کاک فواد فره فره ئاخینم ئڕا جنابد
    کاکه یه شێوه ی ده س خوه شی کردن له که سێگ نیه ، ک هاتگه و ئێ ده ق ئیوه
    خوه نیه و زورم قسیه گانیشێ راسه .
    کاکه جنابد هێمان خاس له ئێ چیشته نه ڕه سیده سه و ، ک (ته نیا گول که سه ک گول چیشت زانێد )
    ئیمه گیشتمان توانیم ده زمیه ت یه کتره کی به یمن و له یه کتره کی چیشت فێر
    بکه یمن ، به لام ئێ جوره ک جنابد پاشخوان کاک عه لی دایده سه و ،
    له ته فره نجه یل کاک عه لی بێ به شمان کردید . من چه نێگ له کاک عه لی
    لاڵکیام ک باێد و له بووت شێوه ی نویسان دووسان ته فره نج خوه ی بویشێد . به لام
    جنابد فره ناجور چیده سه گژێیا .
    هه م کاک عه ل ی هه م جنابد و هم من و هه م ئه و دوای دووسان له فره جی راس ئویشیم و له فره جییش هه ڵه که یمن .
    ئرا وینه هه ر ئێ پاشخوان جنابده هه م هه ڵه ها تێ و هه م له جییه یلێگ را س ئویشی .
    ئڕا وێنه : (باڵاێ بەرز ) که ی( مضاف و مضاف الیه) ه ؟ یه خوب دیاره ک
    (صفت و موصوفه) .
    ئێ جاره گه کی وه تگه ته نیا ئڕا (مضاف و مضاف الیه ) ، که سره تێد ن ؟
    کاکه ((باڵاێ بەرز ) (صفت و موصوفه ) ، به لام(باڵا بەرز ) خوه ی جورێگ(رازان ) ه .

    کاکه جنابد له جی یه گ باێد و ئێ جوره توڕه بوید ، باتاید بێ توڕه بوون پاشخوان
    خوه د بیاتاید تا کاک عه لیش پاشخوان جنابد بیاتاێد ، نه یه گ بتورنیده ێ ، تا هه م له کاک عه لی بێ به ش بویمن و هه م له جنابد .

    ئێ جاره گه کاکه من که سێگ نییم ، که زین (تعصب ) له سه ر ناوچه ی خوه مان داشتوم . من بیر و رام یه سه ک کوردی ره نگین له کرماشانمان جیه و بخه یمن .
    کوردی ناشیرین و پێس یه کم هوکار سه ره کی بێزار بوون بنه ماڵه یل ئیمه له زوان کوردیه .
    من ئویشم هه ر چێ ، وشه ی ره نگینمانه بپارێزیم و هه ر چێ وشه ی ناشیرینه بایگانی بکه یمن .
    ئڕ ا وێنه دیاره ک :
    1) (ئه ول ) من گیه لان ی له ( وه گه رد ) و (وه ل ) رنگینتره
    2) (کانی ) گوران له (کیه نی ) من گیه لانی ره نگینتره
    3) (ئرا ) و ( فره ) من گیه لانی له (ئه را ) و (فه ره ) نه رمتر و ره نگینتره .

    کاکه کارێگ بکه یمن ک له یه کتره کی چیشت یاد بگریمن .

  12. فواد موزەفەری

    داخت نەوێنم، ئرا ئاخینی!؟
    دارەیل نەھێشتن ناو باخ بوێنی!
    کاک جەمشید؛
    وە نەزەرد یە قسەی کیە!؟: “جناب هاتمی… انتقادات شما هیچ سودی به دوستان نمی رساند ، شما تنها اول یک تعریف و تمجیدی می کنید و بعد هم کلی وار یک نظری می دهید .”
    براگەم؛ من لە کوورە چیمەسە گژ کاک ئەلی؟ ئەگەر وە بڕوای جنابد جیێگ لە کامنتەگەم ھەس ک لە تێا تەوھین کردمەسە کەسێ، وە پێم نیشان بیە، تا خوەمیش بزانم و جارێگ تر دووپاتی نەکەم. ئەگەر مەبەستت وە “لە گژ چین”: نۊسانْ ڕاشکاوانەی نەزەرەیل خوەم لە وەرایوەر نەزەرەیل کاک ئەلیە. وەپای ئی جوور مەنتقیگ؛ جنابد گەن جورێگ چیدەسە گژ بەڕێز کامران ڕەحیمی. چون مەردم، کاک کامران وەک کەسێ ناسن؛ ک زانیاری ئیجگار فرەیگ دیرێ لە سەر ڕیزبەندی زاراوەگان زوان کوردی و لە سەر ناوْ زاراوەگان. ئەگەر بتوایم جوور جنابد وە دید ئەخلاقی تماشای باسەگە بکەیم؛ سە جنابد حورمەتەگان شکانیدە ک بێ‌ڕوودەربایەس ئرای کاک کامران نۊسایدە: “جناب کامران رحیمی عزیز… چرا از وازه ی (فیلی ) استفاده می کنید که حتی یک نفر ایلامی معمولی چنین نامی برایش شناخته شده نیست . چرا می خواهید بر روی خودتان اسمی بگذارید که برای مردمتان ناشناخته است. … این نام گذاری دقیقا مانند اینستکه ما مردم سلیمانیه و هولیر را کورد صدامی بنامیم. … آقای رحیمی دست از این نام گذاریهای بیهوده بردارید . نه کوردی جنوبی و نه فیلی هیچ کدام در شان مردم ایلام نیست. …”.
    تازە لە کامنتەیل ترەگ؛ چشتەیلیگ ئرای بازێگ لە دووسان نۊسایدە ک دی نیەتۊنم تەنانەت ناویشی بنمە “نۊسانْ ڕاشکاوانەی نەزەرەیل”، و یەی کەم نە، فرەیش وەرەو ئەولاتر چوود. و خوەش نیە ک لێرە نموونە لە لێان بارم…
    بگزەریم، خودا خوەی گشتمان وەرەو ڕێ ڕاس ھدایەت بکەێ، ئامین!

    ئەمانێ لەسەر “مضاف و مضاف الیه”: ناو ترەگْ ئی تەرکیباتە “اضافه”س. یەکێ لە گرنگ‌ترین (اضافه)گانیش؛ (اضافه توصیفی)ە:
    “اضافه: هرگاه اسم وابسته ای بگیرد، اسم مضاف یا موصوف در جمله مقدم واقع میشود، و واژه بست e(کسره) یا ye(ی) که ادات اضافه نامیده میشود به دنبال آن می آید. ماهیت وابسته هرچه باشد، این ساخت صورتی یکسان دارد. وابسته می تواند یکی از انواع زیر باشد: 1. صفت: آب گرم، ایام گذشته. 2. اسم یا مصدر: کتاب من، موقع رفتن. 3. ضمیر: کتاب من. ….” (دستور زبان فارسی معاصر ژیلبر لازار)
    “میتوان روابط گوناگونی را که اضافه نشان دهنده آن است، به طور عمده به شرح زیر دسته بندی کرد: 1. توصیف یا کاربرد صفت: آب گرم، ایام گذشته، شیر نر. 2. نشان دادن موقعیت: جوانهای امروز، سال قبل. 3. جنس یا موضوع: تاج زر، کتاب ادبیات. …” (همان)
    “اضافه ی توصیفی:
    اضافه ی موصوف است به صفت (همان موصوف وصفت) مانند:پدرمهربان،دیوار بلند، شمشیر تیز،مردشجاع” (وبلاگ آموزگار پایه پنجم ابتدائی)
    ئەڵبەت (اضافه توصیفی) وەخاتر تایبەتمەندیەیل جیاوازی، لە ئەو بەشەگان جیاوە بوود و فرەیگ لە مامۆستایان لە ڕیزْ (اضافه)گان نیەتیەرنەێ؛ لەوانەش دێھخودا و موعین. یانێ وەی حساوە “باڵاێ بەرز”؛ ھەرئەوجوورە ک جنابد وتیدە (صفت و موصوف)ە، نە (مضاف و مضاف الیه)، و من ئشتبا نۊسامە. بەڵام جیاوازی ئی دوانە تەنیا لە ناوەڕۆکە(محتوا)، نەک لە فورم. و فورم ھەر ئەو فورمەسە. واتە لە ھەردگیان “کەسرە” یان “ێ” وەک (ادات اضافه) لە بەینْ دوو وشە لازمە. یانێ “باڵاێ بەرز” ئەگەر (صفت و موصف)یش بوود، ھاتن “ێ” لەبەین “باڵا” و “بەرز” لازمە.
    ئەڵبەت کێشەی من و کاک ئەلی فرەتر لەبان تەرکیبەیلێگە ک وشەی یەکمیان وە پیتْ “وو” تەواو بوود. مەسەڵەن “بووێ خوەش”یش جوور “باڵاێ بەرز”، (صفت و موصوفه). وە بڕوای من لێرەیش ھاوردنْ “ێ” لە بەین “بوو” و “خوەش” لازمە.
    لە (مضاف و مضاف الیه)یش ھەر ئی فورمەسە: “باڵاێ یار”. “جادووێ شێعر”.
    بەڵام کاک ئەلی ئوشێ چ (صفت و موصوف) بوود، چ (مضاف و مضاف الیه)؛ ئەگەر پیتْ ئاخرْ وشەی یەکم “وو” بوود، دی “ێ” لازم نیە. مەسەڵەن:
    (صفت و موصوف): “بوو خوەش”. (مضاف و مضاف الیه): ‘جادوو شێعر”.
    ئەڵبەت کسانەیل فرەیگ ھەن ک وەی شێوەی کاک ئەلیە نۊسن. مەسەڵەن: “بوو خوەش”(صفت و موصوف)، “بوو بەێ”(مضاف و مضاف الیه)، “بوو خوەێ”(مضاف و مضاف الیه). لەی شێعرْ کاک سەعید عبادەتیانە:
    “ئێ بوو خوەش زەردە بەێە/ ک تێ لەو چاکْ یەخەێە/
    کەێ بوو بەێە یە بوو خوەێە/ یە پەروانەێ خاڵ خاڵێگە”
    یە ھەر ئەو شێوەی دەربڕین(تلفظ) (محاوره ای)ەسە، ک بێ ھیچ گۆڕانکاریێگ ھاتیەسە ناو دەقەگان، و وە بڕوای من، وڵام‌دەرْ نیازەیلْ دەقْ ئمرووژ نیە. ئی شێوە لە (تلفظ محاوره ای) فارسیش ھەس:
    “در زبان گفتاری، نشانه ی اضافه اغلب به سبب سرعت گفتار حذف میشود و این در صورتی است که حذف آن سخن را دو پهلو یا مبهم نکند. این وضعیت بخصوص در عبارتهایی که دارای بسامد فراوان هستند یا الگوی ساختاری آنها پر بسامد است، بویژه در گروههایی که یا تبدیل به یک واحد قاموسی شده اند و یا در مرز آن قرار دارند رخ میدهد: بوی گند:–> بوگند پروانه ی اقامت: –> پروانه اقامت”. (دستور زبان فارسی معاصر ژیلبر لازار).
    تۊەنیم یانە وە شێوەی “بووێ خوەش” و “بووێ بەێ” و “بووێ خوەێ” بنۊسیم؛ وە دو دەلیل:
    1. تەرکیبێگ چۊ “بووێ خوەش” تەنیا وە مانای (صفت و موصوف)ە: (سۆرانی: بۆنی خۆش)(فارسی: بوی خوش). ئەمانێ “بوو خوەش” وە دو ماناس: (صفت و موصوف)ە: (سۆرانی: بۆنی خۆش)(فارسی: بوی خوش) و ھەمیش (صفت)ە: (سۆرانی: بۆن خۆش)(فارسی: خوشبو).
    ((تبصره1)ئەڵبەت ئی پێشنیارە تەنیا ئڕای دەقەیلْ فەرمی و زانستیە، و ھەر لێوا ک زانیم لە شێعر و داستان نۊسەر ئازادە).
    ((تبصره2)ئەڵبەت بوود وەلْ ھێشتنْ فاسڵەێگ “بووخوەش” و “بوو خوەش” لە یەکەو جیا بکەیم. ک ھەم دوارەیش فرە ھاوشێوەی یەکن).
    2. تەرکیبێگ چۊ “بووێ خوەش” لەناو قسەی ڕووژانەی بڕێگ لە مەردمیش ھەس.

  13. جمشید ویسی (کرماشان کلهور)

    کاک فواد گیان هه م فره خوەشاڵم ک هاتیدەسە و هیوادارم ک کاک
    عه لیش له نوو بایده و ئڕا ناومان تا له یه ک قازانج وه ر بگریم .
    1) کاکه له بووت یه گ من وه تمه سه کاک عه لی ( انتقادات شما هیچ سودی به دوستان نمی رساند ، شما تنها اول یک تعریف و تمجیدی می کنید و بعد هم کلی وار

    یک نظری می دهید .”) کاکه من ک وه تم چه نێگ له کاک عه لی لاڵکیام ک باێد
    و ته فره نج خوه ی له بووت کاره یل دووسان بویشێد ، به لام کاکه هه ر که س پاشخوان جنابد بنوڕێ زانێ ک جنابد فره توڕه بویده . به لام ئه گه ر جنابد ئویشێ ک لێوا نیه خوب دی چ خاستر (سپاس ئه و خودا )
    کاکه گیان یک چیشت تر ئڕا جنابد بویشم ک تا ئێرنگه من له ره خنه ێ که سێگ
    توره نه بویمه .

    2) له بوت کاک کامران ره حیمیش ، کاکه جنابد بنوڕ ک من یه کم جار ده س خوه شی
    لێ کردمه و ئێجار ته فره نج خوه م وه تمه . ئێجاریش کاکه بڕیار نیه ک هه ر چێ کامران ره حیمی وه ت ئیمه قه بولێ بکه یمن . هیچ چیشتگ چه نه وشه ی
    (فه یلی) دروو نیه . فه یلی بڕێگ بنه ماڵه له به غدادن ک هیچ په یوه ندیێگیان ئه ول شاره یل کورد نشینا نیه . خوه یانیش وه تنه ک خوه زگه و ئیمه یش جور خانه قین و سلیمانی شا رێگ بیاشتایمن .

    3) کاکه له بوت (جادوو پیشینیان ) کاک عه لی راس ئویشێ .
    ئڕا یه گ خاس ئڕا جنابد جیه و بکه فێ وشه ی (بوو ) له چه ن رسته ئڕا جنابد نویسم:

    الف ) – بووێ تێد : بویش می آید .
    له یره (ێ) ( ضمیر اضافه سوم شخص) ه و ئرا ( کسره خفیف) تێد .

    ب) – بوو گوڵ ده ێد : بوی گول می دهد .
    له یره (کسره کامل) تێد ، ک له فارسی (ی -حرف اضافه ) تێد و له کوردی سورانی
    نیه نویسیه ێد و له کوردی که لهوری جاروه ختیگ بازنه ی بویچگیگ ئه و کار به ن .

    ئڕا یه گ هه م خاستر ئڕا جنابد جیه و بکه فێ :
    حادووێ کردنه : جادویش کرده اند
    جادوو گه وراێگ لێ کردنه : جادوی بزرگی برایش تدارک دیده اند

  14. جمشید ویسی (کرماشان کلهور)

    من یه کم جار له قسیه گان خوه م ئاکام گیری که م :

    باس ها له سه ر یه گ هناێگ (وو) له پیشت سه ر وشه ێگ تر تیه ێد ،
    چویزمان ڕێ نوس کوردی چون بوود ؟ ئڕا یه گ خاستر رسته گان ئه و کار
    بوه م وشه ی (بوو ) هه ڵو ێژ نم :

    1) بوو خوه شێگ تێد . ( بو خوشی میاد )
    له دوای (وو ) ، (ساکن ) هاتگه و هیچ هێمایگ (نیشانه ێگ ) نیه تواێد .

    2) بوو خوه شێگ تێد . ( بوی خوشی می آید )
    له دوای (وو ) ، (کسره کامل ) هاتگه و توانیم بازنه ێ بویچگێگ ئه و کار بوه یمن یا ئه و کار نه وه یمن .

    3) بوو ێگ تێد . ( بویی می آید )
    له دوای (وو ) ، ( یای شناسه ) هاتگه و (ێ ) ئه و کار به یمن .

    4) بوو ێ تێد . ( بویش می آید )

    له دوای (وو ) ، ( یای ضمیر مالکیت سوم شخص مفرد ) هاتگه و (ێ ) ئه و کار به یمن .

    ئمجا له بووت قسیه گان جناب admin
    کاکه یا تاتی جنابد کامنتد له سه ر کاک فواد و خوه یشکه شێرزادی نویسایده و
    دیاره لان که م به رده نگ جنابد ئێ دو به رێزه سه و شاتیشه منیش هه م و شاتیشه به گیشتی قسیه کردیده .
    کاک admin چه ق و په ڵێگ ک ئمرو ئیمه که یمن ، بایه د ره شید یاسمی و
    مو عینی کرماشانی و فره که سه یل تر له و ه خت خوه یان بکردانه ێ .
    زورم ئیمه ئه دیب نییمن و کارمانیش ئه ده بیات نیه . ئیمه فره تر له رو دلسوزی هاتیمه سه ناو ئێ گه په . ئیمه هیچ زانستگا و ئاکادمیێگ له پیشتمان نیه .
    ئه وانه یشه ک ئڕا ئێ زوانه کار که ن هیچ کام جور (که زازی پان ایرانیست)
    موچه له دوه ڵه ت نیه سێنن ک هیچ ، جار وه ختیش تویش به ندیخانه بوون .
    کاکه من له خودامه ک ئه وانه ک پسپورن کار بکه ن ،
    به لام ئیمه چون له وانه دڵنیا بویمن ؟
    هناێگ کاک مه وزونی (خودا برام نه کوشێ ) که ێده ( خودا عه لی نه کوشێ )
    ئمجا له ێره چون له پسپوره یلمان دلنیا بویمن ک قردگ ئه ده بیات ئیمه ئه ول سیاسه تا ئامیته نه که ن .
    کاکه چ گرفتێگ هه س ک دووسان له یره ئه ول یه کا باس بکه ن تا له
    یه کتره کی چیشت یاد بگرن . هناێگ ک پسپوره یل هاتن ، بان چه و ئیمه یش
    هایم له خزمه تێیان ، ئڕا فێر کردن و شاگردی کردن .

  15. جمشید ویسی (کرماشان کلهور)

    کاک فواد گیان
    من (خودا عه لی نه کوشێ ) هه له نویسامه

    کاکه بکره ێ (عه لی برام نه کوشێ )

    فره سپاس

  16. کارزان شابادی

    سلام نازاره یل وه ختدان وه خوه شی
    م نیه زانم ئرا هه ر که س بتوائ خوه ئ بناسئ یا له حه قایق کوومه ڵ گائ خوه ئ قسیه بکه ئ ناوئ ناینه سه ناوچه خواز
    کاکه ڕئوار.ئئ کوردسانه گ جنابد له باوه تئ قسیه که یدن له کو تا کوره س؟
    شابادو گیه لان و ایلام بوونه خواڕ کوردسان یا شوش و هه فت لنگه ئ به ختئاری خوار کوردسانن؟
    ئئ که ش ئه گه ر ئی ناوچه خوار کوردسانه چه پ راسئ بووده کووره؟ کوردسان خو ته نیا یه ئ کڕ نییه هه خوار بان داشتوود!
    له چوه ڕخدان چوودن؟
    چ بتوایمن چ نه توایمن یه کئگ له زاراوه یل زووان کوردی که لڕیه
    وه زووان هاوردن که لڕی گ ناوچه خوازی نیه
    خوه زئه و له دارای خودا ناوچه خواز بویاتایمن گ ئیسه گیچه لئمان که متره ک بویاتاد
    که م ژست دوموکراتی بگرن که م بئه نه سه ر حه قه و
    هه رکه وه پئ خوه ش نیه بائد کار بکه ئدن ته قه لا بکه ئدن و هه ئرا خوه ئ بویشئ ناوچه خواز

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذ

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

رفتن به بالا